Konsultacje psychoterapeutyczne to kilka pierwszych spotkań z psychoterapeutą – zazwyczaj około 3-5 – będących pierwszym etapem psychoterapii. W zależności od wybranego nurtu, w trakcie konsultacji specjalista bada historię życia pacjenta, kontekst występujących objawów, aktualną sytuację życiową. Celem przeprowadzonego na tym etapie wywiadu jest wstępna diagnoza zgłaszanych trudności, w tym m.in. określenie występujących u pacjenta mechanizmów obronnych, struktury organizacji osobowości, czynników wywołujących i podtrzymujących występujące objawy. To również etap, na którym rozpoczyna się budowanie zrębów relacji terapeutycznej oraz na którym obie strony mogą sprawdzić, jak jest im ze sobą w kontakcie. Terapeuta ocenia, czy ma kompetencje do pracy ze zgłaszanymi przez pacjenta trudnościami. Pacjent sprawdza, czy ma poczucie, że wybrany terapeuta będzie potrafił mu pomóc z tym, z czym się mierzy. Konsultacje psychoterapeutyczne kończą się zawarciem kontraktu, w którym terapeuta wspólnie z pacjentem określa cele do pracy oraz ramy i warunki, w jakich proces będzie przebiegał.

Konsultacje psychologiczne to krótkoterminowa forma wsparcia, pomocna np. w obliczu trudnej sytuacji życiowej, doświadczanego na co dzień stresu i przeciążenia czy kłopotów związanych z konkretnym obszarem naszego funkcjonowania. Podczas takich spotkań praca opiera się głównie na odbudowywaniu utraconych zasobów, bazuje na psychoedukacji. Klient uczy się rozumieć swoje emocje i doświadczane trudności, wspólnie z psychologiem zastanawia się nad możliwymi rozwiązaniami jego problemów. Niekiedy konsultacje psychologiczne stanowią wstęp do dalszej pracy, np. w formie psychoterapii. Ten rodzaj oddziaływań jest raczej formą doraźnego wsparcia tu i teraz niż głębszą pracą nad wewnętrzną zmianą.